Miały połączyć Europę. Ważne megaprojekty wymykają się spod kontroli
Czy ambitny plan Unii Europejskiej spali na panewce? Większość z kilku megaprojektów, które miały współtworzyć transeuropejską sieć transportową (TEN-T), boryka się z opóźnieniami. Chodzi m.in. o wielką inwestycję kolejową tuż za polską granicą. Budżety przedsięwzięć "puchną", z UE płyną kolejne miliardy, a i tak nie ma pewności, że kluczowe terminy zostaną "dowiezione".
- Kluczowe projekty TEN-T notują wieloletnie opóźnienia i wzrosty kosztów.
- Najbardziej problematyczne inwestycje to Rail Baltica, linia Lyon–Turyn oraz tunele Brenner i Fehmarn.
- Na tle opóźnień w Europie Zachodniej i Północnej wyróżnia się Polska (modernizacja linii kolejowej E59).
Cały unijny program budowy siatki transportowej to inicjatywa mająca rozwinąć system połączeń drogowych, kolejowych, lotniczych i wodnych na terenie kontynentu. Celem jest lepsza handlowa, społeczna i terytorialna integracja UE, ale też efektywne pokonywanie tras, ograniczające emisyjność. Pełna realizacja koncepcji przewidziana jest na 2050 r. Do końca 2030 r. ma zostać ukończony pierwszy etap zadania. Pojawiają się wątpliwości, czy to się uda.
TEN-T na zakręcie. Kilkanaście lat opóźnień
Zgodnie z unijnymi założeniami do 2030 roku miała nastąpić m.in. rozbudowa kolei dużych prędkości oraz przeniesienie znacznej części transportu towarowego z dróg na tory i szlaki wodne. Tymczasem audytorzy ETO wskazują na poważne opóźnienia.
Cytowana przez European Newsroom (ENR) Annemie Turtelboom z Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) podkreśla, że po dekadach od przedstawienia projektów "(...) wciąż jesteśmy daleko od ich zakończenia i osiągnięcia zamierzonych usprawnień".
Wikimedia CommonsJuż w 2020 roku kontrolerzy przeanalizowali osiem największych inwestycji i wyliczyli, że (po uwzględnieniu inflacji) ich łączny koszt wzrósł o 47 proc. w porównaniu z podstawowymi założeniami.
ZOBACZ: UE szuka nowych dróg dla członkostwa Ukrainy. "Kreatywne rozwiązania"
Unia Europejska przeznaczyła na te projekty ponad 15 mld euro, a średnie opóźnienie wyniosło około 17 lat. Najnowsza aktualizacja raportu jest jeszcze bardziej pesymistyczna. Stwierdzono w niej, że perspektywa wcielenia w życie TEN-T na 2025 r. "jest gorsza niż w 2020 r. i znacząco odbiega od pierwotnych przewidywań". Wśród przyczyn wymienia się problemy techniczne, pandemię COVID-19 oraz skutki wojny w Ukrainie.
Rail Baltica i tunele, które pożerają ogromne sumy
Jeden z konceptów, który znacznie przekroczył planowany budżet, to Rail Baltica. Litwa, Łotwa i Estonia, które "odziedziczyły" po czasach ZSRR szerokie tory, chcą prawdziwej rewolucji w sieci kolejowej, która ma zapewnić szybkie połączenia usprawniające handel i logistykę. Koszty tej inwestycji wzrosły jednak aż o 291 proc. w porównaniu z pierwotnymi założeniami.
W Europie Zachodniej pociągi mają zacząć jeździć transgraniczną linią Lyon-Turyn. Tu koszty skoczyły o 127 proc., a przeciw projektowi protestują organizacje ekologiczne. Portal ENR wskazuje też na tunel Brenner, który ma zapewnić transport z Innsbrucka w Austrii do północnych Włoch, który wymaga o 40 proc. więcej nakładów. Miał działać już w 2016 r., potem otwarcie przesunięto na 2028 r., a obecnie prognozuje się, że nastąpi ono najwcześniej w 2032 r.
ZOBACZ: Najdłuższy podwodny tunel świata powstaje w Europie. Tuż obok Polski
Opóźnienia dotyczą także tunelu pod Bełtem Fehmarn, łączącego Danię i Niemcy. Według doniesień inwestycja, planowana pierwotnie na 2018 r., ma zostać uruchomiona w 2029 r., z możliwością dalszego przesunięcia terminu nawet do 2031 r.
Na tle rosnących kosztów i wieloletnich opóźnień, ENR wskazuje na pewne wyjątki. Przykładem jest modernizacja linii kolejowej E59 w Polsce. Według danych ETO koszty tego projektu spadły o 18 proc. w porównaniu z pierwotnymi szacunkami.
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
Czytaj więcej