Globalny Bank Nasion znów się otwiera. Dlaczego "Arka Noego" jest tak ważna?

Kolejne tysiące roślin znajdą swój azyl niemal w sercu Arktyki. Globalny Bank Nasion na norweskim archipelagu Svalbard otworzy swoje wrota, by zabezpieczyć próbki na wypadek globalnej katastrofy. Taka uroczystość zdarza się ledwie kilka razy w roku. Ziarna nadsyłane są z całego świata, także z Polski.

Betonowa konstrukcja Globalnego Banku Nasion na Spitsbergenie, otoczona śniegiem i lodem, z metalowym mostkiem prowadzącym do wejścia. — Wikimedia Commons

Kolejne zasoby trafią do Globalnego Banku Nasion na Spitsbergenie

24 lutego 2026 r. rano do potężnej betonowej konstrukcji na wyspie Spitsbergen dotrze transport kolejnych zasobów. W tym roku stanie się to po raz pierwszy, a od momentu otwarcia w 2008 r. będzie to już 69. przyjęcie depozytów. Łącznie magazyn zapewnia schronienie dla ponad 1,3 mln próbek.

"Arka Noego" dla roślin. Jedno z najważniejszych miejsc świata

Globalny Bank Nasion (Svalbard Global Seed Vault) nie przypadkiem powstał w tak odosobnionej lokalizacji. Jego korytarz mieści się w wiecznej zmarzlinie, ponad 100 metrów w głębi góry Platåberget. Zapewnia to warunki "naturalnej zamrażarki".

ZOBACZ: Skąd będzie pierwszy Europejczyk na Księżycu? Ten kraj to sąsiad Polski

Okazy przechowywane są w temperaturze ok. -18 stopni Celsjusza pod warstwami skał grubymi nawet na 60 metrów. Poza tym roślinny bunkier unosi się 130 metrów nad poziomem morza, co chroni go przed podniesieniem poziomu wód i może wytrzymać trzęsienie ziemi nawet o magnitudzie 10. Według informacji opublikowanych na stronie Visit Svalbard - są w nim trzy hale o wymiarach 9,5 na 27 metrów, w których w sumie można zgromadzić 4,5 mln egzemplarzy.

Kolejne zasoby trafią do Globalnego Banku Nasion na Spitsbergenie

Taka skala zabezpieczeń wskazuje główny cel przedsięwzięcia. Chodzi o to, aby w sytuacji katastrofy ekologicznej, wojny czy wybuchu jądrowego móc odzyskać możliwość uprawy tych materiałów. Na rolę sfinansowanego przez Norwegię przedsięwzięcia wskazują politycy.

ZOBACZ: 140 hodowców zasiało pietruszkę korzeniową. Wyrosło coś innego

"To jedno z najważniejszych miejsc na świecie" - ocenił cytowany przez "Le Monde" szef norweskiego MSZ Espen Barth Eide. Zaznaczył, że w przypadku kataklizmu "kraje mogą przyjechać i odebrać swoje nasiona, zaczynając wszystko od nowa".

Bezpieczeństwo żywnościowe. Eksperci apelują do polityków

W podobnym tonie wypowiadano się podczas poprzedniego składania depozytu w październiku 2025 r. Wówczas przekazano ponad 21 tys. próbek. Wśród nich znalazły się filipiński ryż, peruwiańskie papryczki czy marokańskie rośliny strączkowe i aromatyczne.

Podsumowując wydarzenie, Globalny Bank Nasion uznał Tripsacum dactyloides (dzikiego kuzyna kukurydzy) za nowy i godny uwagi element swojej kolekcji.

Pracownik transportuje kolejne zasoby do Globalnego Banku Nasion

Dyrektor wykonawczy zarządzającej projektem organizacji Crop Trust dr Stefan Schmitz podkreślał podczas uroczystości, że różnorodność upraw należy "pilnie chronić".

"Rządy muszą zwiększyć wsparcie, aby banki genów mogły kontynuować i rozszerzać swoją kluczową pracę oraz pomagać w zapewnieniu wystarczającej ilości żywności" - dodawał.

ZOBACZ: Wstrzymany po masakrze. Megaprojekt dotyczący gazu znów rusza

Polska również uczestniczy w inicjatywie. Dołączyła do niej w 2019 roku. Jak wynika z danych opublikowanych przez Svalbard Global Seed Vault - w trakcie ostatniego transportu roślin z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin popłynęło na Spitsbergen 1230 próbek podgatunków owsa i jęczmienia.

Warto wspomnieć, że wysiłki na rzecz ochrony nasion są doceniane na najwyższym szczeblu. W 2024 roku prestiżowa nagroda World Food Prize trafiła w ręce Cary’ego Fowlera i Geoffreya Hawtina, współpracowników Crop Trust, kluczowych osób odpowiedzialnych za stworzenie spichlerza na Svalbardzie.