Jedno z najbardziej z niedostępnych miejsc Ziemi. Badają ślady życia
Ukryte pod kilometrami lodu, niedostępne dla człowieka i niemal odcięte od świata przez miliony lat. Jezioro Wostok od lat fascynuje świat naukowy. Ten niezwykły zbiornik znajduje się pod pokrywą lodową Antarktydy i jest jednym z największych jezior subglacjalnych na Ziemi.
Badacze podejrzewają, że może skrywać formy życia, które ewoluowały w izolacji. To sprawia, że Wostok uznawane jest za jedno z najważniejszych miejsc dla współczesnej nauki i poszukiwań odpowiedzi na pytanie o życie poza Ziemią.
Lew Sawatiugin z Instytutu Badań Arktyki i Antarktydy (AARI) podkreślił, że analizy tego typu środowisk mogą mieć znaczenie dla przyszłych misji kosmicznych:
"Musimy zobaczyć, co tu mamy, zanim wyślemy misje na księżyce pokryte lodem, takie jak Europa, księżyc Jowisza"
Ukryte jezioro o wielkości jednej czwartej Bałtyku
Jezioro Wostok znajduje się ok. 4 kilometrów pod powierzchnią lodu Antarktydy. Leży we wschodniej części kontynentu, dokładnie pod rosyjską stacją badawczą Wostok, w jednym z najbardziej odizolowanych miejsc na Ziemi. Mimo ekstremalnych warunków jezioro nie zamarza.
Zbiornik powstał w wyniku procesów geologicznych i od milionów lat pozostaje ukryty pod lądolodem. Chociaż, jak wskazują materiały opublikowane m.in. na stronie Uniwersytetu Jagiellońskiego, nie jest to system całkowicie zamknięty. Wody jeziora mogą wymieniać się w cyklu sięgającym ok. 250 tys. lat.
Szacuje się, że jezioro Wostok ma około 250 km długości i 50 km szerokości. Zaś objętość szacowana jest na blisko 5400 km3 wody (to mniej więcej jedna czwarta Morza Bałtyckiego).
Rząd USAOd hipotezy do przełomu. Tak odkryto jezioro Wostok
Istnienie jeziora potwierdzono dopiero pod koniec XX w. dzięki badaniom radarowym i satelitarnym. Już w latach 60. XX wieku rosyjski glacjolog Igor Zotikov wysunął hipotezę, że pod grubą warstwą lodu na Antarktydzie, dzięki izolacji i ciepłu geotermalnemu, może znajdować się woda w stanie ciekłym.
ZOBACZ: Czekali 100 lat. Nagranie podwodnego giganta obiegło świat i było przełomem
Wstępnie mapowanie zespołu rosyjskich i brytyjskich naukowców, które odbyło się w latach 1993-1996 - w którym połączono dane z satelity ERS-1, pomiary radarowe z powietrza i wysokościomierza laserowego - potwierdziło zarys ogromnego zbiornika wodnego pod stacją Wostok.
Fizyczne potwierdzenie nadeszło jednak dopiero po 20 latach wierceń, a dokładnie w lutym 2012 r. Dotarcie do niego wymagało zaawansowanych technologii i ogromnej precyzji. Rosjanom udało się odnaleźć jezioro. W opinii badaczy odkrycie to może pomóc w lepszym zrozumieniu początków życia.
Nicolle Rager-Fuller / NSFŻycie w całkowitej ciemności? Naukowcy mają pierwsze tropy
Największe emocje budzi możliwość istnienia życia w tym odizolowanym środowisku. Analiza próbek wody z jeziora Wostok z 2012 r. początkowo wywołała sensację z powodu odkrycia bakterii o nieznanym dotąd kodzie genetycznym. Badacze jednak zachowali ostrożność i zasugerowali, że mikroorganizmy mogły pochodzić z nafty używanej podczas wiercenia.
Przełom przyniosły badania amerykańskich biologów z 2013 r., którzy skupili się na tzw. lodzie akrecyjnym (warstwie narastającej bezpośrednio nad taflą jeziora). W niewielkiej ilości lodu zidentyfikowano ponad 3500 unikalnych sekwencji genetycznych, co pozwoliło na opisanie 1623 organizmów.
ZOBACZ: Morze bez brzegów naprawdę istnieje. Jego granice wyznacza coś zupełnie innego
Dominującą grupę stanowiły bakterie (94 proc.), a pozostałą część eukarionty oraz archeony. Większość odkrytych form życia to ekstremofile, czyli organizmy przystosowane do życia w trudnym środowisku. Wśród nich wyróżniono m.in.:
- termofile i kriofile (odporne na skrajne temperatury)
- halofile (bytujące w dużym zasoleniu)
- mikroorganizmy tolerujące wyjątkowo wysokie lub niskie pH
Okno na inne światy
Jezioro Wostok jest często porównywane do środowisk, jakie mogą istnieć poza Ziemią. Wskazuje się na księżyce takie jak Europa czy Enceladus, pod których lodową powierzchnią również mogą znajdować się zbiorniki wodne.
Badania prowadzone na Antarktydzie pomagają naukowcom przygotować się do przyszłych misji kosmicznych. Jeśli życie może przetrwać w tak ekstremalnych warunkach na Ziemi, rosną szanse, że istnieje także gdzie indziej we wszechświecie.
Źródła:
- Shtarkman, Yury M et al. Subglacial Lake Vostok (Antarctica) accretion ice contains a diverse set of sequences from aquatic, marine and sediment-inhabiting bacteria and eukarya. PloS one vol. 8,7 e67221. 3 Jul. 2013, doi:10.1371/journal.pone.0067221
- Siegert, M J et al. Physical, chemical and biological processes in Lake Vostok and other Antarctic subglacial lakes. Nature vol. 414,6864 (2001): 603-9. doi:10.1038/414603a
Polsat News
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
Czytaj więcej