Nowy groźny rodzaj kleszczy w Polsce. Sezon właśnie rusza
Sezon na kleszcze w Polsce rozpoczyna się wczesną wiosną, zwykle na przełomie marca i kwietnia. Pajęczaki zaczynają być aktywne, gdy temperatura gleby osiąga około 5-7 st. Celsjusza. Eksperci zwracają uwagę na nowe, potencjalnie groźne zjawisko. Oprócz dobrze znanego kleszcza pospolitego coraz częściej mówi się o pojawianiu się w Europie gatunków typowych dla cieplejszych regionów świata.
Chodzi o kleszcze z rodzaju Hyalomma, które naturalnie występują w Afryce, Azji i na Bliskim Wschodzie. Ich obecność budzi niepokój naukowców, ponieważ mogą przenosić choroby występujące głównie w cieplejszych regionach świata. Pojedyncze osobniki tych pajęczaków były już wykrywane w Europie Środkowej, także w Polsce
Jak afrykańskie kleszcze trafiają do Europy?
Te egzotyczne pajęczaki docierają do Europy przede wszystkim dzięki wędrownym ptakom. Podczas migracji, która właśnie trwa, mogą one przenosić larwy i nimfy tych pajęczaków na ogromne odległości.
Według analiz prowadzonych m.in. przez Uniwersytet Warszawski w ramach projektu Narodowe Kleszczobranie, każdego roku tysiące takich kleszczy może trafiać na kontynent europejski wraz z ptakami wracającymi z zimowisk. Dotychczas większość z nich nie była w stanie przetrwać zimy w chłodniejszym klimacie.
ZOBACZ: Uwaga na kleszcze. Jeden moment decyduje o skuteczności leczenia boreliozy
"Do tej pory kleszcze ginęły z powodu niskiej temperatury i wilgotności. Ciepłe, suche wiosny i lata przyczyniły się jednak do tego, że w ostatnich latach pojawiają się w wielu krajach doniesienia o atakowaniu ludzi i zwierząt przez dorosłe kleszcze Hyalomma" - informują badacze UW.
W ostatnich latach pojedyncze dorosłe osobniki Hyalomma znajdowano m.in. w Niemczech, Czechach czy Szwecji.
PixabayEgzotyczne kleszcze pojawiły się także w Polsce
W Polsce odnotowano dotąd około 12 przypadków znalezienia tych kleszczy, głównie w miejscowościach takich jak:
- Tokary (woj. pomorskie)
- Piecki (woj. warmińsko-mazurskie)
- Barankowo (woj. wielkopolskie)
- Wągrowiec (woj. wielkopolskie)
- Wronki (woj. wielkopolskie)
- Międzyrzecz (woj. lubuskie)
- Piotrków Trybunalski (woj. łódzkie)
- Gorzków Nowy (woj. śląskie)
- Poręba (woj. śląskie)
- Kraków (woj. małopolskie)
Dane na podstawie mapy projektu Narodowe Kleszczobranie.
Obecność tych pajęczaków potwierdzili również naukowcy z Laboratorium Parazytologii Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii. Informowali oni o wykryciu osobników Hyalomma m.in. na koniach w południowej części kraju. Podczas badań prowadzonych w latach 2023-2024 znajdowano larwy i nimfy na ptakach migrujących przez Polskę.
Wikimedia Commons"Do niedawna uważano, że kleszcze Hyalomma przeżywają w północnej Europie tylko kilka miesięcy, ponieważ nie są w stanie przystosować się do ostrzejszych zim. Jednak dorosłe okazy H. marginatum i H. rufipes zostały niedawno znalezione w Anglii, Niemczech, Holandii i Szwecji, co pozwala postawić hipotezę, że rodzaj Hyalomma mógł przystosować się do nowego środowiska i ustanowić stabilne populacje w Europie Środkowej i Północnej" - podkreślają badacze w swojej pracy naukowej.
Nie ma jednak dowodów, że na terenie Polski powstała trwała populacja tych kleszczy.
Czym różni się Hyalomma od zwykłego kleszcza?
Najczęściej spotykanym w naszym kraju gatunkiem jest kleszcz pospolity, który odpada za większość przypadków boreliozy czy kleszczowego zapalenia mózgu. Kleszcze Hyalomma (nazywane czasem także "kleszczami wędrownymi" lub "Monster ticks"), różnią się od niego kilkoma wyraźnymi cechami:
- są większe (po żerowaniu mogą osiągać nawet 1-5 cm długości)
- ich ciało jest ciemnobrązowe lub prawie czarne
- ma charakterystyczne długie odnóża z jasnymi prążkami
Wyróżniają się także sposobem polowania. Kleszcz pospolity najczęściej czeka na żywiciela w trawie lub na krzewach. Hyalomma potrafi jednak szybko przemieszczać się na większe odległości i aktywnie poszukiwać ofiary.
Czy Hyalomma mogą przenosić groźne choroby?
Według danych Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) kleszcze Hyalomma są ważnym wektorem (organizmem przenoszącym patogeny) wirusa powodującego krymsko-kongijską gorączkę krwotoczną. Choroba ta występuje głównie w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w części Azji. W ciężkich przypadkach może mieć wysoki wskaźnik śmiertelności.
ZOBACZ: Einstein się nie mylił. Naukowcy po 100 latach potwierdzili jego teorię
Pajęczaki te mogą również przenosić bakterie z rodzaju Rickettsia, wywołując riketsjozy. Jednocześnie badania przeprowadzone na osobnikach znalezionych w Polsce nie wykazały obecności wirusa gorączki krwotocznej. Ryzyko wystąpienia tej choroby w kraju jest niewielkie.
Bibliografia:
- Bylińska, K., Rapczyński, J., Górski, P., Obuch-Woszczatyńska, O., Pietrzak, D., Korzekwa, K., Krzyżowska, M., & Bąska, P. (2025). Identification of Hyalomma Ticks on Migratory Birds in Poland During the 2023 and 2024 Spring Seasons. Life, 15(8), 1311. doi: 10.3390/life15081311
Polsat News
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
Czytaj więcej