Ziemia skrywa ogromny ląd. Naukowcy mówią o ósmym kontynencie

Zelandia choć w większości znajduje się pod falami Pacyfiku, badania prowadzone na przestrzeni ostatnich lat dostarczyły dowodów na to, że spełnia on kryteria kontynentu w sensie geologicznym. Odkrycia te zmuszają naukowców do ponownego przemyślenia historii rozpadu dawnych superkontynentów oraz procesów, które kształtowały dzisiejszy układ lądów i oceanów na Ziemi.  

Zelandia, kontynent ukryty pod oceanem 

Zelandia, to rozległy obszar skorupy kontynentalnej o powierzchni ok. 4,9 mln km², z czego blisko 95 proc. znajduje się pod wodą.

 

ZOBACZ: Einstein się nie mylił. Naukowcy po 100 latach potwierdzili jego teorię

 

Nazwa funkcjonuje w literaturze naukowej od lat 90., jednak przełomowe znaczenie miała publikacja zespołu pod kierownictwem geologa dr Nicka Mortimera z nowozelandzkiego instytutu badawczego GNS Science z 2017 r. na łamach tygodnika "GSA Today", w czasopiśmie "Geological Society of America".

 

Badacze argumentowali, że Zelandia spełnia cztery podstawowe kryteria kontynentu: 

• ma wyraźnie podwyższoną topografię względem dna oceanicznego
• zróżnicowaną geologię
• grubszą skorupę
• jasno określone granice

ZOBACZ: Wyścig mocarstw po arktyczne złoża. Rosja chwali się opracowaniem nowego drona

 

Widocznymi fragmentami tej struktury są m.in. Nowa Zelandia i Nowa Kaledonia. Reszta lądu została zalana ok. 60-85 mln lat temu, gdy doszło do rozciągania i pękania skorupy w trakcie rozpadu superkontynentu Gondwany.

 

- Zelandia jest nie tylko siódmym co do wielkości kontynentem geologicznym, ale również najmłodszym, najcieńszym i najbardziej zanurzonym - informuje Nick Mortimer.

 

Wikimedia Commons

  

Dokładniejsza mapa i historia geologiczna 

W 2025 r. w czasopiśmie "New Zealand Journal of Geology and Geophysics" opublikowane wyniki kolejnych analiz, które doprecyzowały budowę i granice Zelandii. Zespół naukowców wykorzystał m.in.: 

• dane sejsmiczne
• próbki skał z dna oceanu
• mapowanie pola magnetycznego

 

NOAA

 

 

Pozwoliło to odtworzyć cały proces oddzielania się Zelandii od Antarktydy i Australii oraz lepiej zrozumieć, dlaczego niemal cały kontynent znalazł się pod wodą.

 

ZOBACZ: Astronomowie są zaniepokojeni. Księżyc się kurczy

 

Badania wskazują, że skorupa Zelandii jest cieńsza niż w przypadku większości kontynentów, co czyni ją bardziej podatną na zanurzenie. Jednocześnie jej skład mineralny (w tym obecność granitów i skał metamorficznych) jednoznacznie odróżnią ją od typowej skorupy oceanicznej. 

Uznanie Zelandii ma znaczenie 

Powszechna geografia szkolna nadal często operuje pojęciem siedmiu kontynentów (Afryka, Azja, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Antarktyda, Australia i Europa), jednak w środowisku geologicznym Zelandia jest uznawana niejako za ósmy kontynent.

 

Zmienia to w pewien sposób postrzegania procesów tektonicznych i ewolucji litosfery (zewnętrznej powłoki skalnej Ziemi). Ma to znaczenie nie tylko teoretyczne - wpływa także na badania surowców mineralnych, aktywności sejsmicznej oraz historii klimatu regionu Pacyfiku.

 

ZOBACZ: Chcą zbudować "Księżyc". Polska na liście wielkiego projektu

 

Co więcej, analizy Zelandii pomagają wyjaśnić, w jaki sposób fragmenty kontynentów mogą ulegać stopniowemu zanurzeniu i jak kształtowały się dzisiejsze baseny oceaniczne. Z tego powodu region ten dalej pozostaje ważnym obszarem badań geologicznych, a kolejne ekspedycje naukowe mają dostarczyć nowych danych dotyczących historii tektonicznej i środowiskowej tej części Ziemi. 

 

Bibliografia: 

1. Mortimer, N. (2025). Tectonics, geology and origins of Te Riu-a-Māui / Zealandia. New Zealand Journal of Geology and Geophysics, 68(4), 531-567. Doi: 10.1080/00288306.2025.2500394 

Polsat News

 

Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni

Czytaj więcej