ZUS zaniżył emerytury nawet 150 tys. Polaków. Sądy nakazują wypłacić do 30 tys. zł

Źródłem "problemu" są przepisy wprowadzone ustawą z 6 czerwca 2012 roku. Sprawa dotyczy seniorów, którzy przed laty przeszli na wcześniejszą emeryturę, a po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego ZUS zmniejszył im docelowe świadczenie o kwoty wcześniej pobranych emerytur.

Trybunał Konstytucyjny: Przepis niezgodny z konstytucją 

4 czerwca 2024 roku Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygnaturze SK 140/20. Orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z dn. 17 grudnia 1998 r.  jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, czyli narusza prawo do zabezpieczenia społecznego oraz zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.  

 

TK w jednym z uzasadnień wskazywał, że osoby, które wnioski o wcześniejszą emeryturę (w tym przypadku: 55 lat dla kobiet i 60 dla mężczyzn) złożyły przed 6 czerwca 2012 roku, nie mogły przewidzieć, że pobieranie wcześniejszego świadczenia przełoży się na obniżenie późniejszej emerytury powszechnej. Wpadły więc w zastawioną przez prawo "pułapkę".  

 

Pomimo orzeczenia, rząd do dziś nie opublikował wyroku w Dzienniku Ustaw. Z odpowiedzi ministra Macieja Berka przekazanej rzecznikowi praw obywatelskich wynika, że rząd sprawę publikacji tego wyroku traktuje "identycznie jak w przypadku innych rozstrzygnięć TK" wydanych po uchwale Sejmu dotyczącej "kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego". 

 

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) powołuje się więc na brak podstawy prawnej do zmiany decyzji.

 

iStock

Najbardziej pokrzywdzone roczniki 

Najboleśniej skutki nowych przepisów odczuły kobiety z roczników 1949-1959 oraz mężczyźni urodzeni w latach 1949-1952 i w 1954 roku.

 

ZOBACZ: Fala donosów do skarbówki. 70 proc. zgłoszeń ma jeden powód

 

Jak podaje Money.pl, powołując się na dokumenty ZUS złożone przed Trybunałem Konstytucyjnym, przeciętna miesięczna podwyżka emerytury po przeliczeniu mogłaby wynieść ok. 1200 zł, a jednorazowe wyrównanie, średnio ponad 64 tys. złotych na osobę. Każda sprawa jest jednak inna i wymaga indywidualnego podejścia. 

Korzystne wyroki dla seniorów  

Mimo że kwestia publikacji wyroku TK jest niejasna, sądy powszechne zaczęły wydawać korzystne wyroki dla emerytów. Korzystnych wyroków zapadło już 246, z czego 68 jest prawomocnych.  

 

Przykładem jest sprawa nauczycielki urodzonej w 1956 roku. W rozmowie z "Faktem" radca prawny dr Andrzej Hańderek poinformował, że ZUS odmówił jej korzystniejszego przeliczenia świadczenia. Kobieta wygrała jednak sprawę w sądzie, który nakazał ponowne wyliczenie jej emerytury. W efekcie od lipca jest ono wyższe o 988,20 zł, a do portfela trafiło emerytowanej nauczycielki 11 751,40 zł wyrównania.

 

ZOBACZ: Dodatkowe świadczenie po 75. roku życia może wywołać problemy. Gmina upomni się o pieniądze

 

Kobieta zamierza domagać się też odszkodowania od państwa w wysokości 50 tys. zł. 

 

Niemal identycznie potoczyła się sprawa nauczyciela z rocznika 1957. Jak relacjonuje dr Hańderek jego emerytura w wieku powszechnym okazała się niższa niż dotychczasowe świadczenie nauczycielskie a ZUS odmówił ponownego przeliczenia. Ostatecznie musiał to zrobić po wyroku sądu. Wzrosło ono o 2097,54 zł miesięcznie, a wyrównanie za poprzednie miesiące wyniosło 29 642,66 zł.  

 

Emeryt również zamierza pozwać państwo o 60 tys. zł odszkodowania. 

Rząd szuka wyjścia, ustawa bez wyrównań  

Rząd pracuje nad ustawą (UD204), która ma wejść w życie 1 czerwca 2026 roku. Z odpowiedzi wiceministra Sebastiana Gajewskiego przekazanej rzecznikowi praw obywatelskich wynika, że: 

 

"W przypadku osób, które przed wejściem w życie projektowanej ustawy występowały z wnioskiem o emeryturę powszechną, ustalenie jej wysokości będzie dokonywane z urzędu [red. nie ma konieczności składania wniosku]. Natomiast osoby, które dotychczas z wnioskiem o emeryturę powszechną nie występowały, będą mogły złożyć wniosek o ustalenie wysokości emerytury do dnia 31 grudnia 2026 r". 

 

Ustawa nie przewiduje jednak wyrównań za poprzednie lata. By je uzyskać, najpewniej konieczne będzie wystąpienie na drogę sądową.

Problem dotyczy Twojego świadczenia? Złóż wniosek 

Seniorzy, których emerytura powszechna została pomniejszona o kwoty wcześniej pobranych świadczeń, mogą złożyć do ZUS wniosek o ponowne przeliczenie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku, sygn. SK 140/20. Po spodziewanej odmowie przysługuje miesiąc na bezpłatne odwołanie do sądu okręgowego. 

 

Bibliografia: 

1. Rzecznik Praw Obywatelskich, Sprawa nieopublikowania korzystnego dla emerytów wyroku TK. Nowe prawo wejdzie w życie 1 czerwca 2026 r. - przewiduje MRPiPS, Biuletyn Informacji Publicznej RPO, aktualizacja: 23 grudnia 2025. 

 

Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni

Czytaj więcej