Europa szykuje się na obronę bez wsparcia USA. "Większe zobowiązanie niż art. 5"
Unia Europejska coraz poważniej analizuje scenariusz ograniczonego wsparcia militarnego ze strony Stanów Zjednoczonych i wraca do własnej klauzuli wzajemnej obrony - artykułu 42.7 traktatu UE. Przepis, nazywany "europejskim artykułem 5", ma zobowiązywać państwa członkowskie do udzielenia pomocy w przypadku agresji, jednak dotąd pozostawał w dużej mierze niewykorzystany.
Wątpliwości dotyczące długoterminowego zaangażowania Stanów Zjednoczonych w bezpieczeństwo Europy wywołały w Unii Europejskiej dyskusję nad wzmocnieniem własnej klauzuli wzajemnej obrony. Impulsem stały się napięcia dyplomatyczne wokół Grenlandii oraz sygnały z Waszyngtonu sugerujące większe oczekiwania wobec Europejczyków w zakresie samodzielnej obrony - informuje Euractiv.
Chodzi o artykuł 42.7 Traktatu o Unii Europejskiej, który zobowiązuje państwa członkowskie do udzielenia pomocy innemu krajowi UE w przypadku zbrojnej agresji. Choć przepis obowiązuje od kilkunastu lat, do tej pory pozostawał w dużej mierze niewykorzystany i nieprecyzyjny pod względem praktycznego zastosowania.
Artykuł 42.7 UE w centrum uwagi. Europa reaguje na niepewność wobec USA
Dyskusję ożywiły kontrowersyjne wypowiedzi prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczące Grenlandii, należącej do Danii - państwa członkowskiego NATO. W europejskich stolicach odebrano je jako sygnał, że nie można automatycznie zakładać pełnego wsparcia Waszyngtonu w każdej sytuacji kryzysowej.
Klaus Welle, były sekretarz generalny Parlamentu Europejskiego, podkreślił, że wydarzenia te zmieniły sposób myślenia o niezawodności NATO i Stanów Zjednoczonych jako głównego gwaranta bezpieczeństwa Europy. Jego zdaniem Unia musi doprecyzować, co w praktyce oznacza jej własna klauzula obronna i jak miałaby zostać zastosowana w realnym kryzysie.
Komisarz UE ds. obrony Andrius Kubilius od miesięcy apeluje o jasne określenie mechanizmów działania artykułu 42.7. Podobne stanowisko zajęli europosłowie oraz najważniejsi europejscy przywódcy, w tym przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i kanclerz Niemiec Friedrich Merz, którzy podnieśli tę kwestię podczas Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa.
ZOBACZ: Zakończenie wojny w Ukrainie? Prezydent kraju NATO wskazał trzy scenariusze
Eksperci wskazują, że klauzula UE może być w niektórych aspektach nawet bardziej zobowiązująca niż artykuł 5 NATO. Unijny przepis można uruchomić w przypadku "zbrojnej agresji", która nie musi oznaczać pełnoskalowego ataku, a państwa członkowskie są zobowiązane do udzielenia pomocy "wszelkimi środkami, jakie są w ich mocy".
Jednocześnie brakuje jasnych procedur określających zakres i formę takiej pomocy, co rodzi pytania o skuteczność mechanizmu w sytuacji poważnego zagrożenia militarnego.
Artykuł 42.7 UE w praktyce. Był użyty tylko raz
Do tej pory artykuł 42.7 został uruchomiony tylko raz - przez Francję po zamachach terrorystycznych w Paryżu w 2015 roku. W odpowiedzi państwa UE udzieliły głównie wsparcia logistycznego, wywiadowczego i policyjnego.
Grecja rozważała podobny krok w 2020 roku podczas napięć z Turcją na Morzu Śródziemnym, jednak ostatecznie zrezygnowano z tego rozwiązania ze względu na ryzyko eskalacji konfliktu między państwami NATO.
ZOBACZ: Polska w czołówce NATO. Nasz kraj wyróżnia się na tle sojuszu
Eksperci podkreślają, że NATO pozostanie kluczowym filarem europejskiego bezpieczeństwa, jednak Unia Europejska musi być lepiej przygotowana do działania w sytuacji ograniczonego wsparcia ze strony USA.
Luigi Scazzieri z Instytutu Studiów nad Bezpieczeństwem UE wskazał, że konieczne jest opracowanie konkretnych scenariuszy działania oraz określenie roli instytucji unijnych w przypadku konfliktu zbrojnego.
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
Czytaj więcej