Z wiekiem zachodzą duże zmiany w mózgu. Wpływają na konkretne zachowania
Starzenie się nie dotyczy wyłącznie kondycji fizycznej. Wraz z upływem lat zmienia się również sposób funkcjonowania mózgu, co wpływa na emocje, reakcje i zachowanie. U wielu osób starszych można zaobserwować większą drażliwość, wycofanie z relacji społecznych czy niechęć wobec zmian.
- Zmiany w zachowaniu seniorów, takie jak impulsywność czy trudności z pamięcią, są często naturalnymi procesami starzenia, a nie objawami chorób
- Neofobia, czyli lęk przed nowościami, zwłaszcza w diecie, może być związana z obniżonym apetytem
- Izolacja społeczna u osób starszych znacząco zwiększa ryzyko chorób serca, problemów poznawczych i depresji
Choć wskazywane zmiany w psychice seniorów bywają niepokojące dla otoczenia, eksperci podkreślają, że w większości przypadków mieszczą się one w granicach naturalnych procesów starzenia.
Jak starzenie wpływa na zachowanie seniorów?
Zmiany zachodzące w mózgu osób starszych często dają o sobie znać w codziennych sytuacjach. Wraz z wiekiem mogą pojawiać się impulsywność, wybuchowość, niecierpliwość oraz silniejsza potrzeba stawiania na swoim. Do tego dochodzą trudności z pamięcią i myśleniem.
Są to naturalne konsekwencje starzenia się układu nerwowego, a nie objawy choroby psychicznej. Osobowość człowieka zasadniczo pozostaje taka sama, jednak jej cechy z czasem ulegają wyraźnemu zaostrzeniu. To oznacza, że wcześniejsze skłonności (zarówno pozytywne, jak i problematyczne) mogą być na starość bardziej widoczne.
iStockLęk przed nowym. Dlaczego seniorzy unikają zmian?
Jednym z częściej obserwowanych zjawisk psychologicznych u osób starszych jest neofobia, czyli lęk przed nowościami. Dotyczy ona nie tylko technologii czy zmian w codziennych nawykach, ale także diety. Seniorzy często wykazują niechęć wobec nowych potraw, preferując smaki znane od dekad.
Neofobia żywieniowa bywa wzmacniana przez pogorszenie węchu i smaku, a także trudności z gryzieniem czy połykaniem. W efekcie osoby starsze coraz rzadziej sięgają po urozmaicone posiłki, co może prowadzić do niedoborów i pogorszenia stanu zdrowia.
Zależność tę potwierdzili badacze, którzy opisali swoje obserwacje w czasopiśmie "BMC Geriatrics". W grupie 238 seniorów (w wieku ponad 76 lat) zagrożonych niedożywieniem częściej występowała niechęć do nowych produktów spożywczych oraz problemy ze stanem jamy ustnej.
ZOBACZ: Nie chcesz stracić pamięci na starość? Ten prosty nawyk może cię przed tym uchronić
Jak wynika z analiz opublikowanych w "Proceedings of the Nutrition Society 84" z ubiegłego roku (2025) neofobia żywieniowa u osób starszych ma bardziej złożone podłoże, niż wcześniej sądzono. Badanie przeprowadzone na grupie blisko 300 seniorów wykazało, że osoby stosujące ograniczenia dietetyczne nie wykazują istotnie wyższego poziomu lęku przed nowymi produktami niż seniorzy bez takich ograniczeń.
Istotnym czynnikiem okazał się apetyt. Wyższy poziom neofobii częściej obserwowano u osób z jego obniżeniem, niezależnie od stanu zdrowia czy obecności chorób przewlekłych. Autorzy badania potwierdzili, że skłonność do unikania nowych potraw nasila się wraz z wiekiem, a co więcej - z niższym poziomem wykształcenia.
Izolacja społeczna pogłębia problemy psychiczne
Zmiany w psychice seniorów często idą w parze z narastającą izolacją. Ograniczenie kontaktów społecznych bywa konsekwencją przejścia na emeryturę, utraty bliskich, problemów finansowych lub migracji członków rodziny. Z czasem prowadzi to do osamotnienia, które ma realne konsekwencje zdrowotne.
ZOBACZ: Słyszysz szumy w uszach? To pierwszy sygnał ostrzegawczy
Badania opublikowane w "Evidence Based Nursing" przez naukowców z Uniwersytetu w Chicago wskazują, że izolacja społeczna u osób starszych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób serca, nadciśnienia, spadku odporności oraz pogorszenia funkcji poznawczych. Wzrasta również ryzyko chorób neurodegeneracyjnych i przedwczesnej śmierci.
Odosobnienie ma także silny wpływ na zdrowie psychiczne. Z danych projektu PolSenior2 wynika, że objawy depresji występują u około jednej czwartej osób po 60. roku życia. Ryzyko to zwiększają choroby przewlekłe, przewlekły ból oraz zaburzenia hormonalne, które dodatkowo obciążają psychikę seniorów.
Bibliografia:
- Cacioppo, John T, and Stephanie Cacioppo. Older adults reporting social isolation or loneliness show poorer cognitive function 4 years later. Evidence-based nursing vol. 17,2 (2014): 59-60. doi:10.1136/eb-2013-101379
- Heuvel, E. van den, L. Ketelings, K. Semen, and R. Havermans. “Food Neophobia in Older Adults with and without Dietary Restrictions.” Proceedings of the Nutrition Society 84, no. OCE4 (2025): E295. doi: 10.1017/S0029665125101675.
- Yodogawa, Takako et al. “Correction: Effects of food neophobia and oral health on the nutritional status of community-dwelling older adults.” BMC geriatrics vol. 22,1 431. (2022), doi:10.1186/s12877-022-03097-1
Polsat News
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
Czytaj więcej