Starzenie zapisane w DNA. Tak naukowcy badają sprawność mózgu
Tempo biologicznego starzenia organizmu może dostarczać informacji o tym, jak mózg będzie funkcjonował w kolejnych latach. Naukowcy sprawdzili, czy przyspieszone starzenie biologiczne, mierzone na podstawie zmian w DNA, wiąże się z późniejszą sprawnością poznawczą.
Badanie przeprowadził zespół pod kierownictwem Zexu Li z Boston University Chobanian and Avedisian School of Medicine. Analiza objęła dane 1 789 uczestników badania Framingham Heart Study, których średni wiek wynosił około 65 lat. Tempo starzenia biologicznego oceniano na początku obserwacji, natomiast funkcje poznawcze badano około siedem lat później, wykorzystując cyfrowy test rysowania zegara (ang. digital Clock Drawing Test, dCDT).
iStockBadanie opublikowano w 2025 roku w recenzowanym czasopiśmie naukowym Aging.
Co się dzieje w mózgu wraz z wiekiem?
Wraz z wiekiem cząsteczki DNA ulegają zmianom chemicznym. Chodzi tu o metylację DNA, powodującą modyfikację ekspresji genów, ale bez zmian w sekwencji kodu. Dodawanie lub usuwanie grup metylowych do genów powoduje, że niektóre, choć powinny być aktywne, zostają wyciszone, podczas gdy inne (wcześniej nieaktywne) zaczynają działać intensywniej.
Zmiany te zachodzą w sposób przewidywalny. I to właśnie one pozwalają naukowcom na określenie tzw. wieku biologicznego, który często różni się od wieku metrykalnego.
ZOBACZ: Przełomowe badania dotyczące poważnej choroby. "Nowe podejście terapeutyczne"
"Naukowcy mierzą wiek epigenetyczny poprzez analizę poziomów metylacji w wybranych miejscach DNA przy użyciu próbek krwi lub innych tkanek" - wyjaśnia portal psypost.org.
Zespół badaczy pod kierownictwem Zexu Li zweryfikował zależność między różnymi miarami epigenetycznego starzenia, tzw. zegarami epigenetycznymi, a sprawnością poznawczą ocenianą w cyfrowym teście rysowania zegara. Najsilniejsze powiązania dotyczyły wskaźnika
DunedinPACE, opisującego tempo biologicznego starzenia.
Szybkie oznaki starzenia a sprawność poznawcza
Naukowcy zaobserwowali, że osoby z wyższym tempem biologicznego starzenia na początku badania częściej uzyskiwały niższe wyniki cyfrowego testu rysowania zegara około siedem lat później. Zależności te były wyraźniejsze w grupie uczestników w wieku 65 lat i więcej.
"Nasze odkrycia wskazują, że zaawansowane starzenie się biologiczne, szczególnie uchwycone przez komponenty DunedinPACE i GrimAge, jest istotnie powiązane z gorszą sprawnością poznawczą mierzoną metodą dCDT, zwłaszcza u osób starszych, co wskazuje na potencjalny związek między procesami starzenia systemowego a pogorszeniem funkcji poznawczych" - zaznaczają badacze.
ZOBACZ: Owoce, po które warto sięgnąć. Wspomagają układ krążenia
Wyniki te stwarzają pole do dalszych analiz nad związkiem między procesami starzenia całego organizmu a funkcjonowaniem mózgu. Autorzy podkreślają jednak, że zaobserwowane powiązania mają charakter statystyczny i nie pozwalają na prognozowanie indywidualnego ryzyka.
Badanie ma też pewne ograniczenia, w tym brak różnorodności (wszyscy uczestnicy byli nie-latynoscy) w próbie badawczej. Potrzebne są dalsze badania z udziałem różnorodnych grup.
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
Czytaj więcej