Bakterie jelitowe chronią mózg. Najnowsze ustalenia naukowców

Najnowszy przegląd opublikowany w marcu 2026 r. w czasopiśmie "Nutrition Research" pokazuje, że odpowiednie modyfikowanie składu bakterii jelitowych może spowalniać pogorszenie funkcji poznawczych, szczególnie u osób starszych.

 

Naukowcy analizowali wpływ probiotyków, prebiotyków, zmian diety oraz przeszczepu mikrobioty kałowej (FMT). Wyniki są obiecujące: zdrowe jelita mogą wspierać zdrowie mózgu i zmniejszać ryzyko spadku sprawności umysłowej. 

Jelita i mózg połączone bardziej, niż można się spodziewać 

Ogromne znaczenie ma tzw. oś jelitowo-mózgowa, czyli system komunikacji między układem pokarmowym a mózgiem. Naukowcy wskazują, że bakterie jelitowe "rozmawiają" z mózgiem za pośrednictwem nerwu błędnego, układu odpornościowego oraz substancji chemicznych produkowanych podczas fermentacji błonnika.

 

ZOBACZ: Masz ochotę na coś słodkiego? Ta pora będzie idealna

 

Szczególnie ważne są krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), które powstają dzięki "dobrym" bakteriom. Związki te mogą trafiać do krwiobiegu, a następnie oddziaływać na mózg, zmniejszając stan zapalny i wspierając pracę neuronów. 

Przegląd 15 badań i ponad 4200 uczestników 

Autorzy najnowszego przeglądu (m.in. Sofia Libriani i Gabriella Facchinetti) przeanalizowali 15 badań z 10 krajów, obejmujących ponad 4200 osób w wieku 45+. Wyniki wskazują, że modulacja mikrobiomu może poprawić funkcje poznawcze, zwłaszcza u osób z wczesnymi oznakami pogorszenia pamięci i koncentracji. Szczególnie dobre efekty zaobserwowano przy: 

• stosowaniu probiotyków (np. Lactobacillus)
• zwiększeniu podaży prebiotyków (nietrawione składniki żywności) i błonnika
• zmianach w sposobie odżywania
• stosowaniu FMT, czyli przeszczepu mikrobioty kałowej. 

Badacze podkreślają, że to nadal młoda, ale dynamicznie rozwijająca się dziedzina. Dbanie o dobre bakterie w jelitach może być skutecznym, naturalnym sposobem wspierania pamięci i sprawności umysłowej. Zdaniem badaczy, im wcześniej zacznie się działać, tym większa szansa na najlepsze efekty dla zdrowia mózgu. 

Dieta śródziemnomorska i omega-3 

W przeglądzie położono mocny nacisk na dietę rozumianą w kontekście sposobu odżywania, a nie klasycznych diet, które ograniczają konkretne produkty. Naukowcy analizowali m.in.: dietę ketogeniczną, śródziemnomorską oraz suplementację kwasami omega-3, witaminą B12, kwasem foliowym i choliną.

 

ZOBACZ: Wysyp grzybów już się zaczął. Leśny "rarytas" pojawił się w lasach wcześniej niż zwykle

 

Szczególnie dieta śródziemnomorska, bogata w warzywa, błonnik, oliwę z oliwek i ryby, sprzyja namnażaniu korzystnych bakterii jelitowych. To właśnie one produkują metabolity wspierające pracę mózgu i ograniczające przewlekły stan zapalny, który jest jednym z czynników ryzyka demencji.

 

"Na przykład przestrzeganie diety śródziemnomorskiej nie tylko dostarcza niezbędnych składników odżywczych, które modulują mikrobiom, ale także wywiera ogólnoustrojowe działanie antyoksydacyjne, które korzystnie wpływa na integralność neuronów" - podkreślają naukowcy w swojej pracy. 

Kiszonki także mogą pozytywnie wpłynąć na mikrobiom 

Warto zwrócić również uwagę na produkty fermentowane, które wspierają mikrobiom jelitowy. Jak podkreśla dr Federica Amati, dyplomowana dietetyczka zdrowia publicznego w rozmowie z Medical News Today - to prosty element diety, który można wprowadzić bez większych zmian:

 

"Fermentowana żywność to bardzo dobry wybór. Zawiera naturalne probiotyki, często w większej różnorodności niż suplementy dostępne w sprzedaży".

 

ZOBACZ: Ultraprzetworzona żywność w diecie. Dlaczego sprzyja tyciu

 

W praktyce oznacza to sięganie po kiszonki, jogurt naturalny, kefir czy produkty takie jak kimchi. To właśnie takie produkty mogą wspierać "dobre" bakterie jelitowe.

Probiotyki to nie magia, ale nauka 

Eksperci zaznaczają, że nie każdy probiotyk działa tak samo. Mikrobiom każdego człowieka jest unikalny, dlatego uniwersalne suplementy nie zawsze przynoszą widoczne efekty. Jak podaje MNT, nawet bliźnięta jednojajowe, będące w zasadzie klonami genetycznymi, mają odmienną mikroflorę jelitową.

 

Wniosek płynący z najnowszego przeglądu jest jasny: jelita mogą mieć realny wpływ na starzenie się mózgu, a odpowiednia dieta i wsparcie mikrobiomu mogą stać się jednym z ważnych elementów profilaktyki zaburzeń poznawczych. 

 

Bibliografia:

1. Libriani, S., Facchinetti, G., Marti, F., Tolentino Diaz, M. Y., & Sandri, E. (2026). The association between gut microbiota and cognitive decline: A systematic review of the literature. Nutrition research (New York, N.Y.), 147, 16–31. DOI: 10.1016/j.nutres.2026.01.003

Polsat News

 

Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni

Czytaj więcej