Ten ptak zmienia mapy. Jest jak leśniczy
Na pierwszy rzut oka wygląda niepozornie, ale jego znaczenie dla przyrody jest ogromne. Orzechówka zwyczajna to ptak, który bez udziału człowieka realnie wpływa na to, gdzie rosną nowe drzewa i jak odnawiają się górskie lasy. Nie sadzi ich świadomie, ale dzięki swoim zachowaniom przyczynia się do powstawania kolejnych pokoleń drzew.
- Zakres występowania orzechówki na świecie szacowany jest na 37 400 000 km2 (wskaźnik EOO)
- Według BirdLife International (2021) na terenie Europy całkowita liczebność populacji orzechówki szacuje się do 1 220 000 osobników dorosłych, natomiast par lęgowych jest szacuje się między niecałe 300 000, a 600 000
- Liczebność orzechówki w Europie pozostawała w dużej mierze stabilna przez ostatnie trzy pokolenia - BirdLife International (2021)
Według badań ekologicznych orzechówka jest jednym z rozsiewaczy nasion sosen górskich, zwłaszcza limby i sosny syberyjskiej. Naukowcy od lat podkreślają, że bez orzechówki wiele górskich lasów wyglądałoby dziś zupełnie inaczej.
Ptasi "specjalista" od lasów
Orzechówka (Nucifraga caryocatactes) to ptak z rodziny krukowatych, zamieszkujący głównie górskie rejony Europy i Azji.
Wikimedia Commons
Ptak osiąga ok. 32-34 cm długości. Ma krępą sylwetkę, stosunkowo krótki ogon i mocy, prosty dziób przystosowany do rozłupywania nasion. Jej upieprzenie jest ciemnobrązowe, gęsto nakrapiane białymi plamkami, co zapewnia orzechówce doskonały kamuflaż wśród skał i drzew.
ZOBACZ: Miód, który pokonał armię. Występuje tylko w dwóch miejscach
W Polsce występuje stosunkowo rzadko. Można ją spotkać m.in. w Karpatach oraz leśnych kompleksach Podlasia i Pomorza. Pojedyncze, rozproszone miejsca lęgowe odnotowuje się także na Lubelszczyźnie oraz w rejonie Gór Świętokrzyskich.
Najczęściej spotyka się ją w pobliżu świerków, limby i kosodrzewiny. Jest dobrze przystosowana do życia w trudnym środowisku. Niskie temperatury, silne wiatry i długie zimy nie stanowią dla niej przeszkody. Choć prowadzi skryty tryb życia, jej wpływ na funkcjonowanie lasów jest ogromny.
Zakopuje tysiące nasion - i zmienia mapę lasów
Istotną cechą orzechówki jest jej zwyczaj gromadzenia zapasów. Jesienią zbiera tysiące nasion, głównie z szyszek sosen i ukrywa je w glebie, pod mchem lub w szczelinach skalnych.
Wikimedia Commons
Jak opisuje National Geographic Polska na podstawie badań terenowych, jedna orzechówka potrafi w ciągu jednego sezonu stworzyć nawet kilkanaście tysięcy skrytek, w których łącznie może przechowywać do 100 tysięcy nasion.
ZOBACZ: Zmiana na Antarktydzie. Naukowcy przesunęli biegun południowy
W opracowaniu Włodzimierza Cichockiego, autora licznych prac z zakresu ornitologii i ekologii ptaków, opisano, że takie nasiona są zwykle zakopywane na głębokości około 3-5 cm, także powyżej górnej granicy lasu, gdzie w naturalnych warunkach drzewa nie mogłyby się już same rozprzestrzeniać.
Co ciekawe, orzechówka dysponuje dobrą orientacją w terenie. Według obserwacji m.in. ze Słowackich Tatr i Alp, ten ptak potrafi odszukać i odkopać swoje skrytki nawet spod pokrywy śnieżnej o przeszło metrowej grubości!
Przesuwanie granic lasów
Ptak ten pomaga lasom stopniowo przesuwać się ku wyższym partiom gór. Przenosząc nasiona na duże odległości i zakopując je powyżej obecnej granicy drzew, umożliwia pojawianie się siewek w miejscach, gdzie bez ich udziału nie miałoby to szansy nastąpić. W warunkach stopniowo zmieniającego się klimatu taki "mechanizm" ma duże znaczenie.
ZOBACZ: Przełomowe badania dotyczące poważnej choroby. "Nowe podejście terapeutyczne"
Bez udziału orzechówki takie drzewa jak np. limba miałyby niejako poważne trudności z naturalnym odnawianiem się w górach. To właśnie jej skrytki sprawiają, że nowe drzewa mogą pojawiać się wysoko ponad zwartym lasem, stopniowo zmieniając zasięg terenów leśnych.
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
Czytaj więcej