4475 zł przed emeryturą. Nauczyciele muszą podjąć decyzję do 31 sierpnia

W kwietniu 2026 roku nauczycielskie świadczenie kompensacyjne pobierało 9,2 tys. osób, a jego przeciętna wysokość wyniosła 4475,46 zł. Z kolei w maju 2026 świadczenie otrzymało 9 tys. osób, zaś przeciętna kwota świadczenia wynosiła 4 435,90 zł - wynika z danych przedstawionych ZUS w dokumencie "Informacja o wybranych świadczeniach pieniężnych. Maj 2026 r.".  

Czym jest świadczenie kompensacyjne? 

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, uregulowane w ustawie z 22 maja 2009 r., to odpowiednik emerytury pomostowej stworzony dla nauczycieli. Pozwala zakończyć pracę w szkole przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, a pieniądze na nie idą wprost z budżetu państwa, a nie z odprowadzanych składek. 

Aby je uzyskać, trzeba spełnić łącznie trzy warunki: 

• osiągnąć wymagany wiek - w latach 2025-2026 to 56 lat dla kobiet i 61 lat dla mężczyzn 
• wykazać co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym minimum 20 lat pracy nauczycielskiej w szkole, przedszkolu lub podobnej placówce w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć 
• rozwiązać stosunek pracy - świadczenia co do zasady nie da się pobierać równolegle z etatem nauczycielskim. 

Według danych ZUS za marzec 2026 roku najliczniejsza grupa; 25,3 proc. świadczeniobiorców, otrzymuje kwoty z przedziału 4000-4500 zł. 

ZOBACZ: Emerytura bez domu i rachunków. 78-latka wybrała życie na statku

"Porównując struktury wysokości pobieranych emerytur pomostowych oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych zauważamy, że nauczycielskie świadczenia kompensacyjne w wysokości powyżej 5 000,00 zł pobiera tylko 22,5 proc. świadczeniobiorców, podczas gdy emerytury pomostowe w takiej wysokości pobiera 60,3 proc. osób" - czytamy w dokumencie "Struktura wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2026 roku" opublikowanym przez ZUS. 

Wyjątek z powodu wojny w Ukrainie. Kto mógł łączyć pracę ze świadczeniem 

Kto pobiera świadczenie kompensacyjne, ten nie może pracować w oświacie. Po wybuchu wojny w Ukrainie wprowadzono od niej wyjątek. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy pozwala nauczycielom pobierającym świadczenie wrócić do pracy bez utraty pieniędzy z ZUS, ale wyłącznie jako nauczyciele języka polskiego dla uczniów z Ukrainy albo nauczyciele, do których klasy uczęszczał choćby jeden uczeń będący obywatelem Ukrainy przebywającym w Polsce legalnie. 

ZOBACZ: Jego emerytura jest największa w Polsce. Gigantyczne świadczenie z ZUS

Rozwiązania te wprowadzono, żeby ułatwić organizację pracy szkół, które musiały zapewnić kształcenie dzieciom i uczniom z Ukrainy przybywającym do Polski po wybuchu wojny. Część doświadczonych nauczycieli pobierających świadczenie wróciła w ten sposób do pracy, łącząc dwa źródła przychodu. 

Co się zmienia od 31 sierpnia 2026 roku?  

Wyjątkowe przepisy obowiązują tylko do 31 sierpnia 2026 roku i nie zostaną przedłużone. Wiceminister edukacji Henryk Kiepura poinformował w odpowiedzi na interpelację poselską, że "resort nie prowadzi prac legislacyjnych, mających na celu przedłużenie obowiązywania rozwiązań dotyczących". 

"Osoba podejmująca decyzję o przejściu na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne musi zatem liczyć się z tym, że otrzymywanie ww. świadczenia co do zasady wiąże się z brakiem możliwości kontynuowania pracy w szkole na stanowisku nauczyciela" - wyjaśnił wiceminister. 

Oznacza to, że nauczyciele, którzy wrócili do szkoły na podstawie przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy, muszą do końca sierpnia podjąć decyzję: albo zrezygnują z pracy i zachowają świadczenie kompensacyjne, albo pozostają w zawodzie i tracą prawo do wypłat z ZUS. 

Bibliografia: 

1. Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. 2009 nr 97 poz. 800; tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 174).  
2. Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. 2022 poz. 583 z późn. zm.), art. 58.  
3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Informacja o wybranych świadczeniach pieniężnych. Maj 2026 r., Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych ZUS, Warszawa 2026. 
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Struktura wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2026 roku, ZUS, Warszawa 2026. 

WIDEO: Fundusze dla Polski. "Szczerze o pieniądzach" - odc. 337