ZUS przyzna dodatek, ale go nie wypłaci. Świadczeni "iluzoryczne" dla tysięcy seniorów
Seniorzy po 75. roku życia dostają dodatek pielęgnacyjny z urzędu razem z emeryturą. Jeśli jednak pobierają też rentę wdowią, ZUS może obniżyć wypłatę albo nie dopłacić ani złotówki. Powodem jest ustawowy limit świadczeń pobieranych w zbiegu. Rzecznik Praw Obywatelskich mówi o świadczeniu "iluzorycznym".
- Renta wdowia pozwala na pobieranie własnego świadczenia i części renty po zmarłym małżonku
- Dodatek pielęgnacyjny od 1 marca 2026 wynosi 366,68 zł miesięcznie, ale jego przyznanie może ograniczyć wypłatę renty wdowiej
- ZUS pomniejsza łączną wypłatę, jeśli suma świadczeń przekroczy trzykrotność najniższej emerytury (5 935,47 zł brutto od marca 2026)
- Rzecznik Praw Obywatelskich uważa dodatek pielęgnacyjny przy rencie wdowiej za iluzoryczny, wskazując na potrzebę zmian legislacyjnych
- Weryfikacja limitu świadczeń w zbiegu planowana jest na 2028 rok
Renta wdowia pozwala wdowom i wdowcom pobierać jednocześnie własne świadczenie oraz część renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Przepisy wprowadzające ją weszły w życie 1 stycznia 2025 r., a pierwsze wypłaty ruszyły 1 lipca 2025 r. Dla części seniorów po 75. roku życia okazało się jednak, że przyznanie dodatku pielęgnacyjnego wcale nie zwiększa kwoty, którą co miesiąc przelewa ZUS.
Dodatek pielęgnacyjny 2026: komu się należy i ile wynosi?
Dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobom, które:
- zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji
- ukończyły 75. rok życia
ZUS nie wypłaca jednak dodatku osobom przebywającym:
- w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym
- w ponadgminnym domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 roku
Świadczenie przysługuje jednak osobom, które przebywają poza taką placówką przez okres dłuższy niż dwa tygodnie w danym miesiącu.
Od 1 marca 2026 roku świadczenie to wynosi 366,68 zł miesięcznie. Sposób przyznania zależy od podstawy.
ZOBACZ: Część seniorów bez renty wdowiej. ZUS wskazuje na częsty błąd
Osobom, które ukończyły 75 lat, ZUS przyznaje dodatek z urzędu i wypłaca go razem z emeryturą, czyli bez wniosku. Osoby młodsze muszą złożyć wniosek i dołączyć zaświadczenie o stanie zdrowia na formularzu OL-9; o prawie do świadczenia decyduje wtedy orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS.
Dodatek pielęgnacyjny nie dla wszystkich seniorów
Problem pojawia się przy zbiegu świadczeń w ramach renty wdowiej. Zgodnie z art. 95a ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych suma świadczeń wypłacanych w zbiegu nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1 978,49 zł, więc limit to 5 935,47 zł brutto miesięcznie.
Do tej kwoty ZUS wlicza również dodatek pielęgnacyjny na podstawie art. 95a ust. 5 wspomnianej ustawy. Jest on bowiem świadczeniem o charakterze stałym, wypłacanym razem z emeryturą lub rentą. Jeżeli po jego przyznaniu łączna suma wszystkich pieniędzy przekroczy ustawowy próg, ZUS musi pomniejszyć wypłatę o powstałą nadwyżkę. W efekcie senior nie utraci prawa do obu świadczeń, ale nie otrzyma ani złotówki więcej.
ZOBACZ: ZUS zaniżył emerytury nawet 150 tys. Polaków. Sądy nakazują wypłacić do 30 tys. zł
Jeżeli do limitu brakuje tylko części kwoty dodatku, wypłata wzrośnie jedynie o tę różnicę. Gdy pozostałe świadczenia już osiągają maksymalny próg, łączna suma przelewana przez ZUS pozostanie bez zmian.
Iluzoryczne świadczenie wg RPO
Jak podaje Infor.pl, do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływało wiele skarg na zasady wypłaty świadczeń realizowanych w zbiegu w ramach renty wdowiej. W odpowiedzi na te sygnały 29 kwietnia 2026 roku rzecznik zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o analizę przepisów i podjęcie działań legislacyjnych. RPO wskazał, że po przekroczeniu limitu ZUS może odmówić wypłaty, obniżyć ją albo całkowicie wstrzymać.
- Wzrost dochodu z jednego tytułu automatycznie powoduje ograniczenie lub utratę innego. [...] świadczenie uzupełniające [...] staje się świadczeniem o charakterze iluzorycznym nieprzekładającym się na faktyczną poprawę sytuacji materialnej osób uprawnionych -poinformował Rzecznik Praw Obywatelskich.
Zmiana możliwa dopiero w 2028 roku
Limit świadczeń w zbiegu rośnie co roku 1 marca, wraz z waloryzacją najniższej emerytury.
- [...] Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada Ministrów dokona w 2028 roku weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu, w celu oceny możliwości i zasadności jego ewentualnego podwyższenia, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju sytuację dochodową grup osób uprawnionych na mocy niniejszej ustawy do wypłaty świadczeń w zbiegu. Będzie to stanowiło okazję do podjęcia ewentualnej dyskusji również co do kształtu innych rozwiązań w tym zakresie - poinformował Sebastian Gajewski, podsekretarz stanu w MRPiPS w odpowiedzi na pismo dotyczące zasad wypłat renty wdowiej.
Bibliografia:
- Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1243 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2025 r. z późn. zm.)
- Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych, kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń, M.P. z 2026 r. poz. 220.
- Rzecznik Praw Obywatelskich, Zasady wypłat renty wdowiej. Odpowiedź MRPiPS, aktualizacja z 11 sierpnia 2025 r.
