Inwazyjne modliszki z Azji panoszą się w Europie. Mogą wyrządzić wielkie szkody
Dwa azjatyckie gatunki modliszek zostały uznane za inwazyjne gatunki obce w Europie. Te imponujące owady, dotąd traktowane głównie jako egzotyczna ciekawostka w ogrodach, coraz liczniej zasiedlają kolejne regiony kontynentu, a naukowcy ostrzegają, że zagrażają rodzimym gatunkom. Ich ekspansji sprzyjają ocieplenie klimatu i ciepło miast, dzięki którym przesuwają się coraz dalej na północ.
Międzynarodowy zespół badaczy, którym kierował Roberto Battiston z Muzeum Archeologii i Nauk Przyrodniczych "G. Zannato", oficjalnie zaklasyfikował dwa azjatyckie gatunki modliszek: Hierodula tenuidentata oraz Hierodula patellifera - jako niebezpieczne Inwazyjne Gatunki Obce (IAS).
Owady te żyją w Europie od dekady, jednak zmiany klimatyczne oraz zjawisko tzw. miejskich wysp ciepła (w miastach jest znacznie cieplej niż w otaczających je terenach wiejskich i podmiejskich) wywołały swoistą eksplozję ich populacji. Zabetonowane, nagrzane miasta działają jak tarcza ochronna, pozwalając drapieżnikom przetrwać niskie temperatury i kolonizować rejony położone coraz dalej na północ kontynentu.
Dlaczego tak szybko się rozprzestrzeniają
Azjatyckie modliszki to masywne, mocno zbudowane owady, wyraźnie większe od rodzimej modliszki europejskiej (osiągają nawet do 9 cm długości), co daje im przewagę. Ich ubarwienie bywa jaskrawozielone lub jasnobrązowe, a cechą charakterystyczną są wyraźne, białe plamki na przednich skrzydłach oraz duże, kolczaste odnóża.
ZOBACZ: Perełka Sahary, o której mało kto słyszał. Mauretania kryje zabytki z listy UNESCO
Sukces azjatyckich drapieżników wynika przede wszystkim z ich zdolności rozrodczych. Pojedynczy kokon tych owadów skrywa ok. 200 jaj, co stanowi niemal dwukrotność możliwości rodzimej modliszki europejskiej. Co więcej, młode larwy wykazują mniejszy kanibalizm, dzięki czemu ich populacja szybciej rośnie.
Istotny jest również okres godowy. Samice wabią lokalne samce, które próbują się z nimi łączyć, ale ostatecznie zostają pożarte, a to dodatkowo kurczy populację miejscowego gatunku. Nowe modliszki wpływają też na ekosystem, polując na zapylacze, w tym pszczoły miodne, a także na chronione małe kręgowce, takie jak rzekotki i jaszczurki.
Koty na straży i zaangażowanie ludzi
W ograniczaniu liczebności inwazyjnych owadów niespodziewanie pomagają koty. Badania opublikowane w Journal of Orthoptera Research (2026) wykazują, że koty wolno żyjące i wychodzące odpowiadają za aż 45 proc. udokumentowanych przypadków upolowania azjatyckich modliszek przez kręgowce. Problem w tym, że koty nie odróżniają gatunku inwazyjnego od rodzimego, przez co stanowią zagrożenie również dla modliszki europejskiej.
ZOBACZ: Raj na końcu świata może zniknąć. Ostatnia szansa, by zobaczyć Tuvalu
W ograniczaniu ich liczby dużo mogą zdziałać zwykli ludzie. Naukowcy zbierają zgłoszenia od mieszkańców, którzy zauważą modliszki w swojej okolicy.
- Moim kolegom Williamowi Di Pietro i Antoniowi Fasano udało się stworzyć ogromny projekt nauki obywatelskiej i zebrać ponad 2300 zgłoszeń od pasjonatów i mieszkańców. To fundamentalne narzędzie - nie tylko do monitorowania, ale też do budowania świadomości - powiedział Roberto Battiston, cytowany przez serwis ScienceDaily.
Pomóc można też zimą. Gdy z drzew opadną liście, na gałęziach łatwiej dostrzec kokony tych owadów - brązowe, gąbczaste, o długości ok. 2-3 cm. Zanim wiosną wyklują się z nich młode, warto je usunąć, ale najpierw upewnić się u specjalisty, że to na pewno gatunek obcy, a nie nasza rodzima modliszka. W Polsce z pytaniem można zwrócić się np. do Polskiego Towarzystwa Entomologicznego (PTE).
Bibliografia:
- Battiston, R., Di Pietro, W., Boscato, F., & Fasano, A. (2026). Call me invasive: Testing the first impacts of the alien mantises Hierodula patellifera and Hierodula tenuidentata on European biodiversity. Journal of Orthoptera Research, 35(1), 179-190.
Polsat News