Komary szczególnie lubią cztery kolory. Badacze przeprowadzili specjalny test
Sezon urlopowy w pełni, a wraz z nim zwiększona aktywność komarów. O tym, czy owad podleci bliżej, może decydować między innymi kolor ubrania. Komary lecą w stronę konkretnych braw, ale pod jednym warunkiem - gdy wcześniej wyczują dwutlenek węgla. Temat szerzej postanowił zbadać zespół naukowców z trzech uniwersytetów.
Badanie ukazało się w czasopiśmie "Nature Communications". Zespół z Uniwersytetu Waszyngtońskiego pracował wspólnie z naukowcami z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara oraz Uniwersytetu Alberta i Ludwika we Freiburgu.
Eksperyment przeprowadzono w tunelu z systemem śledzenia 3D w czasie rzeczywistym. Przeanalizowano ponad 1,3 mln trajektorii lotu komarów z gatunku Aedes aegypti, analizując osobno bodźce zapachowe i wzrokowe.
Zapach i kolory idą w parze
Schemat okazał się złożony. Bez bodźca zapachowego owady w dużej mierze ignorowały kolorową kropkę na dnie komory, niezależnie od barwy. Wszystko zmieniło się po wpuszczeniu dwutlenku węgla, czyli tego, co człowiek wydycha. Samice Aedes aegypti nadal nie interesowały się kropkami fioletowymi, niebieskimi i białymi, lecz wyraźnie leciały w stronę czerwonych, pomarańczowych, czarnych i cyjanowych.
Jak wygląda to w liczbach? Gdy do komory wpuszczano tylko filtrowane powietrze, kolorowymi obiektami interesowało się zaledwie 1-4 proc. komarów. Po dodaniu CO2 odsetek ten wzrastał do 21 proc., a liczba owadów latających po komorze zwiększała się ponad dwukrotnie. Kiedy dopływ CO2 odcinano, komary przestawały zwracać uwagę na kolory.
- Komary zdają się wykorzystywać zapachy, aby odróżniać to, co znajduje się w pobliżu, na przykład żywiciela, którego mogą ugryźć - powiedział Jeffrey Riffell, profesor biologii na Uniwersytecie Waszyngtońskim, cytowany w komunikacie uczelni. - Kiedy wyczują określone związki chemiczne, takie jak CO2 z naszego oddechu, zapach ten stymuluje oczy do wyszukiwania określonych kolorów [...], które są kojarzone z potencjalnym żywicielem i kieruje się w jego stronę - dodał.
Im dłuższa fala, tym gorzej
Barwy, które przyciągają komary, mają w większości wspólną cechę: odpowiadają długim falom świetlnym. Im dłuższa fala, tym silniejsze przyciąganie. Najchętniej owady wybierały obiekty pomarańczowe i czerwone. Wyjątkiem okazał się cyjan, któremu odpowiada fala krótka, a mimo to wabił owady.
ZOBACZ: Inwazyjne modliszki z Azji panoszą się w Europie. Mogą wyrządzić wielkie szkody
Ludzka skóra, niezależnie od pigmentacji, odbija światło dokładnie w tym samym zakresie: czerwono-pomarańczowym. Naukowcy sprawdzili to dwiema drogami. Gdy odfiltrowali długie fale odbijane przez skórę, komary przestawały się nią interesować. Ten sam efekt dało wyłączenie u owadów genu odpowiadającego za wyczuwanie CO2 - zmutowane osobniki nie wykazywały już żadnych preferencji barwnych. Dla komara odsłonięta ręka jest więc… czerwoną plamą. Nie wiadomo natomiast, czy komary widzą kolory tak samo jak ludzie. W oku dorosłego osobnika działa pięć rodzajów rodopsyn (barwników wzrokowych).
Ciemne ubrania gorsze od jasnych
Sam kolor to nie wszystko, bo znaczenie ma również odcień. Wykazało to badanie terenowe sprzed niemal 70 lat: w 1957 r. sprawdzano, na jakich tkaninach najczęściej lądują komary, i wychodziło, że na czerwonych i czarnych.
Ciemniejsze barwy przyciągały je wyraźnie silniej niż jasne. Praktyka wyprzedziła zresztą naukę. Khaki jako odpowiedni kolor ubrań w tropikach zalecano już w 1902 r.
Na jakie kolory uważać?
Jeffrey Riffell przyznaje, że pytanie o to, jak nie dać się pogryźć, słyszy najczęściej ze wszystkich. - Kiedyś odpowiadałem, że są trzy główne sygnały przyciągające komary: oddech, pot i temperatura skóry. W tym badaniu znaleźliśmy czwarty - kolor czerwony - powiedział badacz.
ZOBACZ: Co dzieje się w mózgu tuż przed śmiercią? Naukowcy uchwycili to po raz pierwszy w historii
Idąc tym tropem, podczas biwaków, w szafie warto więc zostawić czerwień, pomarańcz, czerń i cyjan, a sięgnąć po jaśniejsze ubrania.
Sam kolor nie rozwiąże jednak sprawy, dopóki odsłonięta pozostaje skóra. Przed komarami lepiej chronią bluzki z długim rękawem, długie spodnie i zakryte buty. Na odkryte części ciała warto dodatkowo nanieść preparat odstraszający komary.
Bibliografia:
- Alonso San Alberto, D., Rusch, C., Zhan, Y., Straw, A. D., Montell, C., & Riffell, J. A. (2022). The olfactory gating of visual preferences to human skin and visible spectra in mosquitoes. Nature communications, 13(1), 555. DOI: 10.1038/s41467-022-28195-x