Co dzieje się w mózgu tuż przed śmiercią? Naukowcy uchwycili to po raz pierwszy w historii
Neurobiolodzy po raz pierwszy zarejestrowali ciągłą aktywność ludzkiego mózgu w chwili śmierci. Tuż przed zatrzymaniem krążenia i po nim badacze wykryli rytmiczne fale mózgowe, nazywane oscylacjami. Okazało się, że przypominają one wzorce pojawiające się podczas śnienia, medytacji czy intensywnego przywoływania wspomnień.
Doświadczenia z pogranicza śmierci (ang. near-death experience, NDE) od lat fascynują naukowców, ale procesy neurofizjologiczne zachodzące w takich chwilach pozostawały tajemnicą. Przełomowych danych dostarczyła wyjątkowa, w dużej mierze przypadkowa historia pacjenta, który trafił z ciężkim urazem głowy do szpitala w Kanadzie.
Aktywność mózgu w chwili śmierci
Niezwykłą historię i wyniki badań przedstawili naukowcy z Uniwersytetu w Tartu oraz Uniwersytetu w Louisville w czasopiśmie "Frontiers in Aging Neuroscience" (2022). W publikacji pt. Enhanced Interplay of Neuronal Coherence and Coupling in the Dying Human Brain opisali przypadek 87-letniego pacjenta. Mężczyzna trafił po upadku pod opiekę zespołu lekarzy pracujących w Vancouver General Hospital.
Po dwóch dniach pobytu w szpitalu stan mężczyzny gwałtownie się pogorszył i wystąpiły u niego napady padaczkowe. Wtedy lekarze zdecydowali o zastosowaniu ciągłej elektroencefalografii. Podczas prowadzenia zapisu EEG u pacjenta doszło do poważnych zaburzeń rytmu serca, a następnie zatrzymania krążenia i śmierci. Przed zgonem mężczyzny rodzina pacjenta wyraziła zgodę na niepodejmowanie resuscytacji. Dzięki temu elektrody monitorowały aktywność mózgu również w chwili śmierci.
- Zmierzyliśmy 900 sekund aktywności mózgu wokół momentu śmierci, koncentrując się na 30 sekundach przed zatrzymaniem serca i po nim - wyjaśnił dr Ajmal Zemmar, neurochirurg z Uniwersytetu w Louisville i jeden z autorów badania w komunikacie Frontiers.
Co ujawniła elektroencefalografia?
Zapis EEG wykazał, że w czasie śmierci w mózgu pacjenta doszło do specyficznych zmian w oscylacjach neuronalnych, powszechnie znanych jako fale mózgowe.
- Tuż przed i po zatrzymaniu pracy serca zaobserwowaliśmy zmiany w określonym paśmie oscylacji neuronalnych, tzw. oscylacjach gamma, ale także w innych pasmach, takich jak oscylacje delta, theta, alfa i beta - dodał dr Zemmar.
ZOBACZ: Kawa a nowotwór. Wyniki 13-letniej obserwacji zaskakują
To rytmiczne wzorce aktywności elektrycznej, które neurobiolodzy wiążą z konkretnymi aktywnościami tj. przetwarzanie informacji czy medytacja. Analiza wykazała, że tuż po tym, jak serce 87-latka przestało bić, w jego mózgu nastąpił nagły skok mocy fal gamma, które zaczęły intensywnie współdziałać z falami alfa. Z tego względu naukowcy wysunęli interesującą hipotezę:
"Biorąc pod uwagę, że sprzężenie między aktywnością alfa i gamma jest zaangażowane w procesy poznawcze i przypominanie pamięci u zdrowych osób, intrygujące jest spekulowanie, że taka aktywność może wspierać ostatni 'przegląd życia', które może mieć miejsce w stanie bliskim śmierci" - napisali autorzy we wnioskach publikacji.
Śmierć przywołuje wspomnienia?
W opisywanym przypadku zastosowano aparaturę EEG i uzyskano pełny zapis, eliminując jednocześnie błędy pomiarowe. Mimo tego, badacze studzą pozytywne emocje związane z wynikami. Dr Zemmar cytowany przez BBC podkreślił, że nie można wyciągać daleko idących wniosków z jednego przypadku.
- Nigdy nie czułem się komfortowo, opierając się na pojedynczym przypadku - przyznał. Przez lata po pierwszym nagraniu bezskutecznie szukał podobnych sytuacji, które pozwoliłyby wzmocnić analizę.
ZOBACZ: Ból głowy a guz mózgu. Kiedy powinniśmy się zaniepokoić?
Sprawę dodatkowo komplikuje to, że pacjent chorował na padaczkę, a jego mózg był po urazie, z krwawieniem i obrzękiem. Sam Zemmar zaznaczał zresztą, że całe odkrycie było dziełem przypadku.
Dlatego finalnie zaobserwowanej aktywności nie można jednoznacznie utożsamiać z przywoływaniem wspomnień. Niemniej jednak dr Zemmar zapowiada, że planuje zbadać więcej podobnych przypadków w przyszłości, a same wyniki postrzega, jako formę nadziei dla wszystkich, którzy mierzą się ze stratą bliskich.
Bibliografia:
- Vicente R, Rizzuto M, Sarica C, Yamamoto K, Sadr M, Khajuria T, Fatehi M, Moien-Afshari F, Haw CS, Llinas RR, Lozano AM, Neimat JS and Zemmar A (2022) Enhanced Interplay of Neuronal Coherence and Coupling in the Dying Human Brain. Front. Aging Neurosci. 14:813531. doi: 10.3389/fnagi.2022.813531
Polsat News