Pijesz często kawę? Naukowcy powiązali ją z ilością tłuszczu w ciele
Każdego dnia wypija się szacunkowo 2,25 miliarda filiżanek kawy, wynika z danych Międzynarodowej Organizacji Kawy (ICO) i FAO. Dla wielu osób jest niezbędnym elementem poranka. Naukowcy zbadali więc, jak kofeina wpływa na organizm.
- Badania wskazują, że wyższy poziom kofeiny we krwi może być powiązany z mniejszą ilością tkanki tłuszczowej i niższym ryzykiem cukrzycy typu 2
- Naukowcy zidentyfikowali dwa geny (CYP1A2 i AHR) wpływające na metabolizm kofeiny, gdzie wolniejszy metabolizm wiąże się z niższym BMI
- Spożywanie kofeiny może sprzyjać wzrostowi masy mięśniowej, zwłaszcza u kobiet i osób w wieku 20-40 lat
- Kofeina nasila termogenezę i przyspiesza spalanie tłuszczów, zwiększając wydatek energetyczny, ale efekt ten dotyczy głównie czarnej kawy
Coraz więcej badań sugeruje, że może mieć ona również związek z masą ciała i metabolizmem. Szczególnie interesujące wnioski przyniosło badanie opublikowane w 2023 r. na łamach "BMJ Medicine".
Naukowcy przeanalizowali dane genetyczne tysięcy osób i doszli do wniosku, że wyższy poziom kofeiny we krwi może być powiązany z mniejszą ilością tkanki tłuszczowej oraz niższym ryzykiem cukrzycy typu 2.
Genetyczna zagadka kofeiny
Badanie przeprowadziły zespoły z Instytutu Karolinska w Szwecji, Uniwersytetu Bristolskiego i Imperial College London. Zastosowano metodę randomizacji mendlowskiej (pozwala szukać związków przyczynowo-skutkowych między cechami genetycznymi a stanem zdrowia). Naukowcy zbadali niemal 10 tys. osób, poszukując mutacji wpływających na metabolizm kofeiny.
Badacze skupili się na dwóch genach odpowiedzialnych za tempo rozkładu kofeiny w wątrobie:
- CYP1A2
- AHR
Osoby posiadające określone warianty tych genów rozkładają kofeinę wolniej, przez co utrzymuje się ona dłużej w ich organizmie.
Wolniejszy metabolizm a mniejsza ilość tłuszczu
Osoby, które wolniej rozkładają kofeinę, mają jej więcej we krwi. To właśnie u nich naukowcy zaobserwowali niższą masę ciała i mniej tkanki tłuszczowej. Wyższe stężenie kofeiny wiązało się też z 19-proc. niższym ryzykiem cukrzycy typu 2, przy czym około 43 proc. tego efektu wynikało ze spadku masy ciała.
"Genetycznie przewidywane wyższe stężenie kofeiny w osoczu wiązało się z niższym BMI i masą tkanki tłuszczowej w całym organizmie" - poinformowali badacze w publikacji.
ZOBACZ: Wczesna otyłość może skrócić życie. Ryzyko jest poważne
Warto zaznaczyć, że badanie nie wykazało związku między poziomem kofeiny we krwi a chorobami sercowo-naczyniowymi (np. migotaniem przedsionków).
Sami autorzy w publikacji zaznaczają, że zastosowana metoda ma swoje ograniczenia. Nie można wykluczyć, że na wyniki wpływają czynniki, których badanie nie uwzględniło. Jednocześnie badacze zwracają uwagę na szerszy kontekst:
- Niewielkie, krótkoterminowe badania wykazały, że spożywanie kofeiny skutkuje redukcją masy ciała i tkanki tłuszczowej, ale długoterminowe skutki spożywania kofeiny nie są znane. Biorąc pod uwagę powszechne spożycie kofeiny na całym świecie, nawet jej niewielki wpływ na metabolizm może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia - zaznaczają badacze.
Kofeina wpływa też na masę mięśniową
Badanie z "BMJ Medicine" nie jest jedynym, które wskazuje na związek kofeiny ze składem ciała. Opublikowane w 2025 roku w "Journal of the International Society of Sports Nutrition" badanie kohortowe Tian i współpracowników, przeprowadzone na grupie ponad 6,6 tys. dorosłych Amerykanów, wykazało, że związek między spożyciem kofeiny, a wyższym wskaźnikiem beztłuszczowej masy ciała.
Innymi słowy, osoby pijące więcej kawy miały proporcjonalnie więcej masy mięśniowej w stosunku do masy ciała. Zależność była szczególnie wyraźna u kobiet oraz u osób w wieku 20-40 lat.
ZOBACZ: Nieustanne zmęczenie i pogorszenie pamięci? To może oznaczać brak konkretnej witaminy
Autorzy zaznaczają jednak, że związek ten może być pośredni:
- Kofeina może w pewnym stopniu pozytywnie wpływać na wydajność ćwiczeń. Osoby podejmujące większą aktywność mogą zwiększać spożycie kofeiny w celu zwiększenia energii i wytrzymałości, a wysoki poziom aktywności fizycznej sam w sobie sprzyja wzrostowi mięśni - zaznaczają autorzy.
Termogeneza nakręcona przez filiżankę kawy
Kofeina stymuluje układ nerwowy, nasilając termogenezę (produkcję ciepła w organizmie) i przyspiesza utlenianie tłuszczów. To dosłownie "zmusza" organizm do spalania większej liczby kalorii w czasie spoczynku.
ZOBACZ: Kto powinien unikać pomidorów? W tych przypadkach mogą szkodzić
Według szacunków naukowców dzienna dawka 100 mg kofeiny może zwiększyć wydatek energetyczny o około 100 kcal dziennie. Efekt ten dotyczy jednak wyłącznie czarnej kawy. Popularne, kaloryczne napoje kawowe (np. latte z syropami i bitą śmietaną) to już zupełnie inna historia. Cukier skutecznie niweluje wszelkie metaboliczne korzyści z kofeiny.
Bibliografia:
- Larsson, S. C., Woolf, B., & Gill, D. (2023). Appraisal of the causal effect of plasma caffeine on adiposity, type 2 diabetes, and cardiovascular disease: two sample mendelian randomisation study. BMJ medicine, 2(1), 1–8. DOI: 10.1136/bmjmed-2022-000335
- Tian, Y. L., Liu, X., Yang, M. Y., Wu, Y. H., Yin, F. Q., Zhang, Z. T., & Zhang, C. (2025). Association between caffeine intake and fat free mass index: a retrospective cohort study. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 22(1), 2445607. DOI: 10.1080/15502783.2024.2445607
Polsat News