Wmawiano im, że to zwykłe zmęczenie. Głos rodzin zmarłych
Brak satysfakcji z życia i deprecjonowanie dolegliwości - między innymi na to skarżyli się pacjenci, którzy borykali się z zespołem chronicznego zmęczenia. Naukowcy przeanalizowali relacje dotyczące walki ponad 500 osób, u których choroba przyczyniła się do śmierci. Nie brak w nich żalu i świadectw ogromnego codziennego cierpienia.
Zespół chronicznego zmęczenia (z ang. chronic fatigue syndrome - CFS, lub myalgic encephalomyelitis - ME) to choroba, której nauka jeszcze do końca nie rozgryzła. Żeby lepiej poznać, jak naprawdę wygląda życie z tym schorzeniem, badaczki Zoe Sirotiak i Hailey J. Amro z Iowa State University przeanalizowały wspomnienia napisane przez rodziny i przyjaciół 505 pacjentów, którzy zmarli w trakcie zmagań z CFS/ME.
Wnioski z analizy opublikowano w magazynie "PLOS One" w 2026 r.
Lekarze mówili: "To tylko w głowie"
Zaniedbania lekarskie, brak wsparcia, izolacja i drastyczny spadek jakości życia... taki obraz wyłania się z setek historii zebranych przez badaczki.
ZOBACZ: Turystyka długowieczności. Pojawił się nowy trend wśród bogatych
Jedna z nich dotyczy mężczyzny, który przez 20 lat słyszał od lekarza rodzinnego, że jego choroba "jest tylko w jego głowie". Inne relacje dotyczą pacjentów, którym odmawiano leczenia lub którzy latami walczyli w sądach o przyznanie renty z tytułu niepełnosprawności.
"Nie jesteśmy zmęczeni. Jesteśmy chorzy"
Niestety, zespół chronicznego zmęczenia wciąż bywa traktowany jak wymówka, nawet przez pracowników medycznych. Badania potwierdzają jednak biologiczne podłoże choroby. Jak wskazuje ME Research UK, u pacjentów z zespołem chronicznego zmęczenia stwierdzano:
- podwyższony poziom autoprzeciwciał
- zaburzenia metaboliczne
- problemy z układem krążenia
Frustrację chorych najlepiej oddaje apel jednego z nich: "Jesteśmy chorzy, często śmiertelnie chorzy i nie jesteśmy zmęczeni... zmieńcie tę nazwę!".
Objawy zespołu chronicznego zmęczenia według National Health Service
Jak rozpoznać zespół chronicznego zmęczenia? Osoby zmagające się z tą chorobą podkreślają, że jest to wycieńczenie, jakiego nigdy wcześniej nie doświadczyły. Towarzyszą temu:
- zaburzenia snu
- problemy z pamięcią i koncentracją
- pogorszenie stanu po wysiłku fizycznym lub umysłowym
ZOBACZ: Gdzie znika cały produkowany na świecie plastik? Naukowcy znaleźli odpowiedź
Wśród innych objawów wymienia się bóle mięśni, stawów, głowy i gardła, kołatanie serca, nudności, a także nadwrażliwość na światło, dźwięki i zapachy.
Jak wygląda sytuacja CFS w Polsce?
W Polsce temat CFS dopiero raczkuje, mimo to nie można powiedzieć, że problem nie istnieje. Według badań CFS/ME występuje u 5 proc. osób cierpiących na przewlekłe zmęczenie. Prof. Paweł Zalewski z UMK w Toruniu, jeden z pierwszych polskich badaczy zajmujących się tym schorzeniem, cytowany przez Termedia, przyznaje:
"Pacjenci słyszą, że w dzisiejszych czasach każdy jest zmęczony. Tymczasem to zmęczenie patologiczne, które nie cofa się w normalnym procesie regeneracji".
Jego zespół opublikował w 2022 r. w "Journal of Translational Medicine" wyniki badań wskazujące, że krioterapia w połączeniu z ćwiczeniami rozciągającymi może przynosić ulgę chorym.
Źródło:
- Kujawski, S., Słomko, J., Godlewska, B.R. et al. Combination of whole body cryotherapy with static stretching exercises reduces fatigue and improves functioning of the autonomic nervous system in Chronic Fatigue Syndrome. J Transl Med 20, 273, 2022. doi.org/10.1186/s12967-022-03460-1
- Sirotiak, Zoe, and Hailey J Amro. Investigating the ME/CFS experience through qualitative analysis of memorial entries. PloS one vol. 21,4 e0343374. 22 Apr. 2026, doi:10.1371/journal.pone.0343374