Wczesna otyłość może skrócić życie. Ryzyko jest poważne

Wyniki, opublikowane 10 kwietnia 2026 r. w recenzowanym czasopiśmie eClinicalMedicine, rzucają nowe światło na znaczenie profilaktyki już w młodym wieku. 

Najbardziej niebezpieczny moment 

Badanie zespołu z Uniwersytetu w Lund ze Szwecji objęło ponad 600 tys. osób, których masa ciała była monitorowana w ciągu lat. Każdy uczestnik miał wykonane co najmniej trzy pomiary masy ciała. Otyłość definiowano jak osiągnięcie wskaźnika BMI równego 30 (lub więcej). 

Wyniki okazały się jednoznaczne: osoby, u których otyłość pojawiła się między 17. a 29. rokiem życia, miały aż o ok. 70 proc. wyższe ryzyko przedwczesnej śmierci w porównaniu z tymi, które nie zmagały się z otyłością do późniejszych lat życia. 

ZOBACZ: Banalny nawyk ma wpływ na zdrowie serca i długość życia. Potwierdzają to badania

Jak podkreśla w komunikacie Uniwersytetu w Lund Tanja Stocks, adiunkt epidemiologii na Uniwersytecie w Lund i współautorka badania: 

"Najbardziej spójnym odkryciem jest to, że przyrost masy ciała w młodszym wieku wiąże się z wyższym ryzykiem przedwczesnej śmierci w porównaniu z osobami, które przybierają na wadze mniej." 

Dlaczego młody wiek ma znaczenie? 

Ważnym czynnikiem może być czas trwania otyłości. Im wcześniej organizm zaczyna funkcjonować w warunkach nadmiernej masy ciała, tym dłużej jest narażony na tzw. stres metaboliczny. W praktyce oznacza to wieloletnie działanie takich procesów jak: 

• przewlekłe stany zapalne 
• insulinooporność 
• zaburzenia hormonalne 

Zdaniem badaczy właśnie to długotrwałe obciążenie organizmu może prowadzić do szybszego "zużycia" układów odpowiedzialnych za zdrowie. 

Serce i układy krążenia 

Analiza wykazała, że największy udział w zwiększonej śmiertelności miały choroby sercowo-naczyniowe (w tym zawały serca i udary). Odpowiadały za 37 proc. zgonów w badanej grupie. 

- Nasze ustalenia dotyczące wyższej śmiertelności z powodu chorób sercowo-naczyniowych i wszystkich przyczyn związanych z wczesnym przyrostem masy ciała i otyłością wskazują, że kluczowym czynnikiem ryzyka może być czas trwania otyłości, a nie przyrost masy ciała w późnej dorosłości - poinformowali badacze w swojej pracy. 

ZOBACZ: Nieustanne zmęczenie i pogorszenie pamięci? To może oznaczać brak konkretnej witaminy

Otyłość była również powiązana z wyższym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2 oraz niektórych nowotworów, w szczególności raka wątroby u mężczyzn i raka macicy u kobiet.  

Różne mechanizmy pomiędzy płciami 

W przypadku kobiet ryzyko związane z otyłością było bardziej wyrównane niezależnie od wieku jej wystąpienia. Naukowcy, w tym Huyen Le, epidemiolog z Uniwersytetu w Lund, sugerują, że może mieć to związek ze zmianami hormonalnymi, np. w okresie menopauzy. Po jej nastąpieniu tkanka tłuszczowa staje się głównym źródłem krążącego estrogenu, co może wpływać na rozwój nowotworów (np. rak piersi). 

Nie tylko waga, ale i styl życia 

Badacze wyraźnie podkreślają, że analiza miała swoje ograniczenia. Nie uwzględniała m.in. diety, aktywności fizycznej, spożycia alkoholu ani chorób współistniejących. Mimo to skala badania i obiektywnie mierzone dane sprawiają, że wnioski są istotne z punktu widzenia zdrowia publicznego.  

Źródło: 

1. Le H, da Silva M, Bennet L et al. Weight trajectories and obesity onset between 17 and 60 years of age, and cause-specific mortality: the Obesity and Disease Development Sweden (ODDS) pooled cohort study, eClinicalMedicine, 2026; 0 

Polsat News