Nawet najstarsi grzybiarze dają się nabrać. Ten wiosenny okaz to śmiertelna pułapka

Na pierwszy rzut oka przypomina jadalnego i cenionego przez grzybiarzy smardza. Problem w tym, że piestrzenica zawiera silnie toksyczne związki, które powodują ciężkie zatrucie, a nawet śmierć. 

Piestrzenica czy smardz? Łatwo o pomyłkę 

Piestrzenica kasztanowata (łac. gyromitra esculenta) ma nieregularny, pofałdowany kapelusz, którzy przypomina troszkę mózg. Z kolei smardz jadalny posiada charakterystyczną strukturę podobną do plastra miodu. 

 

Co więcej: 

• piestrzenica jest kulista i nieregularna; smardz stożkowaty 
• smardz jest nieco jaśniejszy, szarawy lub beżowy, a piestrzenica ciemnobrązowa, kasztanowa (czasem z odcieniami czerwieni i fioletu) 
• trzon również różni się u obu grzybów; u piestrzenicy krótki, często zrośnięty z główką; u smardza wyraźnie dłuższy 

W praktyce, szczególnie dla mniej doświadczonych osób, różnice te mogą być trudne do uchwycenia, zwłaszcza gdy grzyby są młode lub uszkodzone. 

 

Polsat News

Toksyczna pułapka 

Piestrzenica zawiera groźną substancję - gyromitrynę. W organizmie przekształca się ona w związek o działaniu podobnym do paliwa rakietowego (ulega hydrolizie i zmienia się w monometylohydrazynę, która rzeczywiście jest używana w takim paliwie). Jest jednocześnie silną neurotoksyną (działa na układ nerwowy) i hepatotoksyną (uszkadza wątrobę).

 

ZOBACZ: Przyjechało 18 aut, mówili, że idą na grzyby. Policja nie uwierzyła

 

Objawy zatrucia mogą pojawić się nawet po kilku godzinach i obejmują: 

• silne bóle brzucha 
• wymioty 
• zawroty głowy 
• drgawki 

W ciężkich przypadkach dochodzi do uszkodzenia narządów wewnętrznych i bezpośredniego zagrożenia życia. 

Gotowanie nie zawsze pomaga 

Wokół piestrzenicy narosło wiele mitów. Można znaleźć opinie, że odpowiednia obróbka termiczna usuwa toksyny. W niektórych krajach (np. w Finlandii) dopuszcza się jej spożycie po specjalnym przygotowaniu, jednak w Polsce takie praktyki są po prostu odradzane.  

 

ZOBACZ: W kilku miejscach na mapie Polski kleszcze atakują najchętniej. Lepiej uważać

 

Gyromitryna może częściowo odparować podczas gotowania, a jej ilość jest trudna do określenia. Przed tym zagrożeniem wprost ostrzegają Lasy Państwowe: "trujące jest nawet wdychanie oparów przy gotowaniu tych grzybów" .

Nawet doświadczeni mogą się pomylić. Zatrucia grzybami w Polsce 

Zatrucia grzybami zdarzają się każdego roku. Według raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH i Głównego Inspektoratu Sanitarnego "Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2024 roku", oficjalnie zarejestrowano 13 przypadków zatruć grzybami (podobnie jak w 2023 roku).  

 

Dane te są jednak niepełne, bo jak zaznacza sam GIS, system zgłaszania zatruć grzybami obarcza niedorejestrowanie. 

Gdzie rośnie piestrzenica i jak jej unikać? 

Piestrzenica kasztanowata pojawia się wczesną wiosną, najczęściej: 

• w lasach iglastych 
• na piaszczystych glebach  
• w pobliżu leśnych dróg.  

Wikimedia Commons

Najlepiej stosować się do najprostszej zasady w czasie zbierania grzybów. Jeśli pojawia się choć cień wątpliwości, lepiej zostawić okaz w lesie. 

Każda minuta ma znaczenie 

W przypadku podejrzenia zatrucia piestrzenicą należy działać natychmiast. Jak zaleca Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim: 

• niezwłocznie wezwać pogotowie lub jechać na SOR  
• można spróbować wywołać wymioty, jeśli od spożycia minęło niewiele czasu 
• zapewnić spokój i odpoczynek do czasu przybycia służb  
• nie podawać choremu alkoholu ani mleka (obydwa przyspieszają wchłanianie toksyn) 
• zabezpieczyć resztki potrawy lub surowych grzybów (to pomoże lekarzom ustalić źródło zatrucia) 

ZOBACZ: Wysyp grzybów już się zaczął. Leśny "rarytas" pojawił się w lasach wcześniej niż zwykle

 

Oprócz tego należy pamiętać, że "objawy mogą pojawić się z opóźnieniem, a brak dolegliwości bezpośrednio po spożyciu grzybów nie wyklucza ciężkiego zatrucia".

 

Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni

Czytaj więcej